از دو پنس در هر ميل مىشود . لوكومتيوها بين باطوم و تفليس كاملا با سوخت پس‌ماندهء نفت يا استاتكى چنان كه مينامند حركت مىكنند و اين سوخت به صورت جالبى در كوره آن پاشيده مىشود . بر فراز كوهستان سورام دو لوكومتيو يكى از جلو و ديگر از عقب قطار را بالا ميبرد حالا متوجه شدم كه اين دفعه مسافت تا بادكوبه را سه ساعت ديرتر از دفعه پيش طى كرديم . وقتى كه علتش را پرسيدم گفتند آن موقع ترن متعلق به كمپانى بود حالا دولت روس خريده است و كسانى كه از سبك كار دولت روسيه اطلاع دارند همين يك حرف كاملا كافى است . تفليس - تفليس نزد سياحان مشهورتر از آن است كه احتياجى به معرفى داشته باشد . اشخاصى كه با شرق آشنا نباشند شايد از زيبائى ساده ، ولى گيرندهء آن دستخوش جذبهء بيش از اندازه‌اى بشوند به همين نكته‌اى كه خاورشناسان رفته‌رفته كمتر توجه مبذول ميدارند . اين شهر بواسطهء نمايشگاه فلاحتى و صنعتى كه براى نخستين‌بار در قفقاز برپا ميگرديد دوچار شور و هيجان بود . نمايشگاه را در غرفه‌هاى چوبى و در فضاى آزاد بيرون شهر ترتيب داده بودند و در آن هر قسم محصولات كشاورزى ، باغبانى تاك‌پرورى و درخت‌كارى و پرورش ماهى و همچنين نمونه‌هاى پارچه‌ها و فرآورده‌هاى صنعتى قفقاز و اجناسى هم از آسياى مركزى و ماوراء بحر خزر فراهم بود . محصولات محلى اعم از فلز و منسوجات گوناگون جالب‌توجه بود ، ولى نمايشگاه رويهمرفته با نمايشگاه مشابه شهرهاى ولايتى انگلستان قابل مقايسه نبود و چنين مينمود كه افراد ضمن مقاصد تجارتى بيشتر براى تماشاى دستهء موزيك و لذت خورد و نوش به آنجا مىرفتند . هتل لندن - در تفليس مهمانخانه لندن شايد عاليترين قرارگاه افراد سرشناس در مشرق زمين است چون در بين راه اروپا - آسيا و در مسير خاور دور واقع شده است تقريبا تمام مسافران عازم به آن نواحى دلپذير و در مراجعت چند صباحى از مهمان‌نوازى اين شهر بهره‌مند ميشوند . در آنجا مسافرين عازم مشرق آخرين حظ